Word je als zzp’er ziek of raak je arbeidsongeschikt, dan valt je inkomen meteen weg. Er is geen werkgever die doorbetaalt en geen WIA. Toch heeft een groot deel van de zelfstandigen geen arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV). Daarom werkt de overheid al jaren aan een verplichte basisverzekering.
In maart 2026 heeft het kabinet het wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd. Dat gebeurde ondanks stevige kritiek, onder meer van de Raad van State. De verwachting is nu dat de verplichte AOV in 2030 ingaat. In dit artikel lees je wat er precies op tafel ligt, wat het je gaat kosten en wat je nu al kunt doen.
Wat houdt de verplichte AOV (BAZ) in?
De officiële naam is de Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ). Het UWV voert de verzekering uit. Het is een basisvangnet: geen volwaardige AOV, maar een bodem voor als het echt misgaat.
| Onderdeel | Zo ziet het voorstel eruit |
|---|---|
| Premie | 5,4% van je winst, maximaal zo’n € 171 per maand (gekoppeld aan het minimumloon) |
| Premie aftrekbaar? | Ja, je betaalt via de Belastingdienst en mag de premie aftrekken |
| Wachttijd | 2 jaar, daarin krijg je niets |
| Uitkering | 70% van je belastbare winst, maximaal het minimumloon |
| Wanneer recht? | Als je door ziekte het minimumloon niet meer kunt verdienen |
| Looptijd | Tot je AOW-leeftijd |
| Acceptatie | Iedereen, ongeacht leeftijd of gezondheid |
Voor wie geldt de verplichte AOV?
De BAZ geldt voor ondernemers in de inkomstenbelasting: iedereen met winst uit onderneming, zoals eenmanszaken en vof-vennoten. Je valt er niet onder als je:
- dga bent van je eigen bv;
- naast je onderneming voor een groot deel in loondienst werkt;
- meewerkend echtgenoot bent;
- al AOW ontvangt;
- een eigen AOV hebt die aan de eisen voldoet (daarover hieronder meer).
Wat betekent dit in de praktijk?
De uitkering is bewust sober. Bij een winst van € 40.000 krijg je 70% daarvan, maar nooit meer dan het minimumloon. Voor de meeste zzp’ers komt het neer op een uitkering op minimumloonniveau, pas na twee jaar ziekte. De eerste twee jaar moet je zelf overbruggen.
Stand van zaken: waar staat het wetsvoorstel nu?
Het kabinet stemde op 13 maart 2026 in met het wetsvoorstel en stuurde het naar de Tweede Kamer. Minister Aartsen (Werk en Participatie) wil vaart maken, ook omdat de verzekering een van de hervormingen is die Nederland aan Brussel heeft toegezegd voor geld uit het Europese herstelfonds.
Het traject in het kort:
- Pensioenakkoord 2019: vakbonden, werkgevers en kabinet spreken een verplichte AOV voor zelfstandigen af.
- Februari 2024: eerste conceptwetsvoorstel, toen nog met invoering in 2027 als doel.
- Eind 2024: UWV en Belastingdienst noemen het plan lastig uitvoerbaar. Invoering schuift op naar op zijn vroegst 2030.
- Eind 2025: de Raad van State geeft een kritisch advies.
- Maart 2026: het wetsvoorstel gaat toch naar de Tweede Kamer.
- Nu: behandeling in de Tweede Kamer, daarna volgt de Eerste Kamer.
- Verwacht: invoering in 2030, als beide Kamers instemmen.
De kritiek
Het voorstel ligt flink onder vuur:
- Raad van State: vindt dat de verzekering onderdeel moet zijn van een bredere vereenvoudiging van het hele stelsel. Een losse regeling maakt alles alleen maar ingewikkelder.
- UWV en Belastingdienst: twijfelen aan de uitvoerbaarheid, omdat ze al met capaciteitsproblemen en hersteloperaties kampen.
- CPB: de basisdekking biedt te weinig bescherming. Uit eerder CPB-onderzoek blijkt bovendien dat een kwart van de zzp’ers geen jaar zonder inkomen kan overbruggen, laat staan twee.
- ZZP Nederland: vindt de premie te hoog in verhouding tot de kans op een uitkering. Volgens de vereniging wil 70% van de leden geen verplichte AOV, en ze verwacht dat zelfs 2030 niet gehaald wordt.
Kortom: de kans is reëel dat het voorstel nog verandert of opnieuw vertraagt.
Al een eigen AOV? Dan hoef je misschien niet mee te doen
Heb je zelf een AOV, dan kun je onder voorwaarden buiten de BAZ blijven. Daarbij is één datum belangrijk: de peildatum. Die is nog niet bekend.
AOV afgesloten vóór de peildatum (overgangsregeling)
Dan mag je je eigen polis houden als die:
- een eindleeftijd van minimaal 55 jaar heeft;
- een wachttijd van maximaal twee jaar heeft;
- geen beperkte uitkeringsduur kent.
AOV afgesloten ná de peildatum (opt-out)
Dan gelden strengere eisen:
- de premie is minstens zo hoog als die van de BAZ;
- de uitkering is niet lager dan die van de BAZ;
- de polis loopt door tot je AOW-leeftijd.
Een opt-out gaat bovendien alleen in per 1 januari of eind december.
Tip: overweeg je toch al een AOV? Dan kan het slim zijn om die af te sluiten zolang de overgangsregeling nog geldt. De eisen zijn dan soepeler. Let wel op: loopt je eigen AOV eerder af dan je AOW-leeftijd, dan val je op dat moment alsnog onder de verplichte verzekering.
Wat kun je nu al doen?
Tot 2030 ben je nog niet verplicht verzekerd. Maar ziekte wacht niet op een wet. Zorg dus nu al dat je niet zonder vangnet zit.
- Bouw een buffer op. De BAZ keert pas na twee jaar uit. Zonder eigen AOV of spaargeld sta je die periode zonder inkomen.
- Vergelijk een private AOV. Die heeft vaak een kortere wachttijd en een hogere uitkering, maar ook een hogere premie.
- Kijk naar alternatieven. Een broodfonds of schenkkring kan de eerste periode van ziekte overbruggen.
- Check je huidige polis. Voldoet die aan de eisen van de overgangsregeling (eindleeftijd 55+, wachttijd max. twee jaar)?
- Reken de BAZ-premie door. 5,4% van je winst, met een maximum van zo’n € 171 per maand. Wat betekent dat voor jouw tarieven?
- Houd de peildatum in de gaten. Zodra die bekend is, weet je hoe lang de soepelere overgangsregeling nog geldt.
Samengevat
- De verplichte AOV voor zzp’ers heet de BAZ en ligt sinds maart 2026 bij de Tweede Kamer.
- Invoering wordt verwacht in 2030, maar ook dat staat nog niet vast.
- Premie: 5,4% van je winst, maximaal zo’n € 171 per maand, fiscaal aftrekbaar.
- Uitkering: 70% van je winst tot maximaal het minimumloon, pas na twee jaar ziekte.
- Met een eigen AOV die aan de eisen voldoet, kun je buiten de BAZ blijven.
- Raad van State, CPB, UWV en ZZP Nederland zijn kritisch, dus het voorstel kan nog veranderen.
Wacht niet tot 2030 met regelen. De eerste twee jaar ziekte vang je hoe dan ook zelf op, dus een buffer of eigen verzekering is nu al slim.
Dit artikel is geen financieel advies. De inhoud is gebaseerd op het wetsvoorstel zoals het in maart 2026 naar de Tweede Kamer ging. Bedragen en data kunnen nog wijzigen.
